محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
71
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
2 تا اين زمان المعتمد بن عباد توانسته بود بزرگترين مملكت طوايف را كه در قلب نيمهء جنوبى شبه جزيرهء اندلس گسترده شده بود به وجود آورد . حد شرقى كشور او ولايت تدمير و حد غربى آن اقيانوس اطلس بود ؛ همچنين از جنوب به شمال از ساحل وادى يانه تا سرزمين فرنتره را دربرداشت . المعتمد توانسته بود در اواخر روزگار پادشاه عاجز و ناتوان ، القادر بن ذو النون بر بيشتر اراضى مملكت طليطله در جنوب شرقى از ناحيهء معدن تا شهر قونقه استيلا يابد . المعتمد بن عباد در صدد غزوات و فتوحات ديگر بود و مىخواست بلاد همجوار را نيز به تصرف درآورد ، ولى سقوط طليطله او را از خواب برانگيخت و متوجه آزمنديهايش نمود . آرى ، بر المعتمد بن عباد و ديگر امراى طوايف پوشيده نبود كه مملكت طليطله با وضعى كه دارد و افتادن پادشاه ناتوانش در دامان مسيحيان ، حتما رهسپار فنا خواهد شد و پايتخت كهنسال آن ، شهر طليطله به زودى به دست پادشاه قشتاله خواهد افتاد . المعتمد بن عباد به سبب معاهدهاى كه با پادشاه قشتاله داشت در برابر اين حوادث تأسفبار بىتفاوت مانده بود . شايد اين موضعى كه ابن عباد در برابر مسئلهء قشتاله اتخاذ كرد يكى از خطاهاى مهم سياسى او بود كه به سبب بىبندوبارى و سهلانگارى نسبت به امتش و دينش گريبانگير شبه جزيرهء اندلس شد . هنگامى المعتمد بن عباد متوجه خطاى بزرگ سياسى خود شد كه طليطله به دست قشتاليان افتاد . آنگاه دريافت كه اين حادثه هشدارى است قوى براى ديگر ملوك الطوايف . پيش از اين گفتيم كه المعتضد بن عباد متعهد شده بود كه به فرناندو پادشاه قشتاله از سال 455 ه / 1063 م جزيه بپردازد و خود در پرداخت اين جزيه تأخير نكرده بود ؛ زيرا وقتى در سال 1065 م فرناندو رخت از جهان بربست ، المعتضد جزيه را به پسر اوسانچو پادشاه جليقيه پرداخت . چون آلفونسو بر دو برادر خود غلبه يافت و پادشاه قشتاله شد ، المعتمد بن عباد همان جزيهاى را كه به پدر مىپرداخت به پسر پرداخت . آلفونسو هرسال رسولان خود را براى گرفتن جزيه نزد المعتمد مىفرستاد . شايستهء ذكر